De veehouderij staat nog steeds niet hoog genoeg op de politieke agenda, hoewel het een van de meest destructieve activiteiten van de mensheid is. Schrijver en journalist George Monbiot pleit voor ingrijpend overheidsbeleid dat onze manier van voedsel produceren en consumeren verandert. Wij spraken met hem over het boek dat hij daarover schreef, 'Regenesis', over de huidige stand van het klimaatactivisme en de bedreigingen van rechtse politiek.
In zijn boek ‘Het levende laten opvlammen’ betoogt Baptiste Morizot dat grote verwilderingsprojecten de gloeiende kooltjes zijn die de leefomgeving haar levenskracht kunnen teruggeven. Maar dan moeten we wel eerst anders leren kijken naar de natuur.
Zestig jaar geleden waarschuwde Rachel Carson met haar baanbrekende boek 'Silent Spring' voor de wereldwijde effecten van bestrijdingsmiddelen. Volgens haar was de mens niet slechts de vijand geworden van de natuur, maar ook van zichzelf. Wat kunnen we van haar aanpak leren, nu de gezondheidsgevaren van pesticiden nog altijd niet zijn geweken?
De transitie van de zware industrie vraagt veel van bedrijven en hun medewerkers. Werkenden in bijvoorbeeld olie- en staalbedrijven hebben op dit moment vaak een prima salaris en baanzekerheid. Door de transitie die van deze bedrijven gevraagd wordt, zullen het werk en de arbeidsvoorwaarden van veel van de werkenden in de zware industrie veranderen. Het is belangrijk om goed na te denken over het werkperspectief dat deze mensen geboden kan worden. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mensen die door de energietransitie van baan moeten veranderen een baan vinden waarmee ze tevreden zijn?
Vlees eten zou geen moreel dilemma moeten zijn. Het is een technologisch probleem dat opgelost kan worden. Vlees, vis en zuivel kunnen worden gemaakt met behulp van dierlijke cellen en micro-organismen.
Van de bekende Britse religiewetenschapper Karen Armstrong verscheen 'De Heilige Natuur'. De boodschap van haar boek is dat we de natuur niet langer als een bron van grondstoffen moeten beschouwen, maar als iets dat grote waarde in zichzelf heeft. Een fundamenteel andere manier van kijken en denken helpt om de klimaatcrisis tegen te gaan, zo meent ze.
“Ken je zelf, word jezelf, verlies jezelf”, zo vat de Vlaamse hoogleraar psychologie in Gent en praktiserend psychoanalyticus Paul Verhaeghe de geschiedenis van het denken over het individu samen.
Het toekennen van rechten aan bijvoorbeeld een rivier kan helpen om zo’n rivier te beschermen tegen vervuiling. Dat vraagt wel om goede voorwaarden, meent onderzoeker Matthias Kramm. Maatschappelijk draagvlak en formeel voogdijschap zijn cruciaal. En rechten voor de natuur moeten volgens hem niet geïsoleerd worden van economisch beleid.
Het idee om rechten toe te kennen aan de natuur komt op in een wereld die is getekend door de klimaatcrisis. Wat rechten in dit verband kunnen betekenen is een vraag naar de mogelijkheden van wetgeving en rechtshandhaving. Het Urgendavonnis, dat wereldwijd om die reden aandacht heeft getrokken, verdient het daarom preciezer te worden bekeken.
Onze relatie met de natuur is gestoeld op eigenaarschap en rentmeesterschap. De natuur is van ons, of is geleend, en moet daarom worden beheerd. In beide gevallen heeft de natuur een functie, namelijk het dienen van menselijke belangen. Hierin schuilt het risico van uitbuiting, en dat is wat in de moderne wereld gebeurt. Filosofe Isabelle Stengers schetst een alternatief systeem van ‘cosmopolitiek’ dat volgens Arthur Oldeman en Elze Vermaas handvatten biedt voor een systeem waarin de natuur een eigen stem heeft.