De pandemie deed de wereld op zijn grondvesten schudden, eiste 5,5 miljoen mensenlevens en blijft wereldwijd woeden. Nu Europese landen de beperkingen opheffen, willen velen een punt zetten achter Covid-19. Adam Tooze wil met Shutdown: How Covid Shook the World's Economy juist analyseren wat er gebeurde. Wat zegt de pandemie over de wereldwijde verhoudingen? Tweede Kamerlid Senna Maatoug ging met de economisch historicus uit de Verenigde Staten in gesprek over zijn boek. Hoe moet de politiek reageren op pandemieën en de klimaatcrisis?
Het stuk van Rodenbrug en Maatoug is prijzenswaardig maar hun voorstellen raken nog te weinig aan de fundamenten van het kapitalisme. Wat daarvoor nodig is, is onder andere de erkenning dat de basis van de economie niet de markt is en evenmin de staat, maar de gemeenschapseconomie.
Het neoliberalisme heeft zijn beste tijd gehad. Deze boodschap lazen we de afgelopen tijd overal terug. De coronapandemie zou definitief het einde betekenen voor een economische ideologie die decennialang onze samenleving heeft gedomineerd.
Jesse Klaver verwoordde in 2017 zijn verzet tegen de economisering van de samenleving in zijn boek De mythe van het economisme. De klimaatcrisis, de groeiende ongelijkheid en ook de coronacrisis laten zien dat zijn betoog niets aan actualiteitswaarde heeft ingeboet. Het is kortom tijd voor een radicaal andere economie.
Toen in 1989 de muur viel en het Sovjetrijk ineenstortte, heerste optimisme alom. De hele wereld zou nu liberaal en democratisch worden. Iedereen zou het beter krijgen en autocratische regimes zouden vanzelf imploderen. Geheel conform de titel van een beroemd boek werd het ‘Einde van de geschiedenis’ ingeluid. De tijd tikte weliswaar door, maar liberaal-democratische regimes hadden zowel materieel als ideëel nu definitief hun eeuwigheidswaarde aan de rest van de wereld bewezen.
In plaats van ‘ontwikkelingshulp’ en ‘Derde Wereld’ spreken we tegenwoordig over mondiale gelijkwaardigheid en duurzaamheid, maar visies van niet-westerse culturen op ontwikkeling en ecologie worden zelden serieus genomen als het gaat om strategieën voor een duurzamer wereld. Ten onrechte.
De overheid heeft zich steeds meer teruggetrokken uit wijken en buurten. Met als gevolg een achteruitgang van de voorzieningen voor de bewoners. Toch valt er welvaart terug te brengen in de wijk bijvoorbeeld met Community Wealth Building. Waar komt het concept vandaan en hoe werkt het?
Niet de Zuidas, maar juist het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost is de rijkste plek van Nederland: rondom de Johan Cruijff Arena wordt per vierkante kilometer het meeste geld verdiend. Toch is daar armoede, zijn inkomens en banen onzeker en is de ongelijkheid groot. Hoe kan op één plek zoveel rijkdom en tegelijk zoveel armoede bestaan? Omdat veel van het verdiende geld wegvloeit zonder dat bewoners meeprofiteren. Dat kan anders! Een gesprek met de Amsterdamse gemeenteraadsleden Simion Blom, Imane Nadif en Femke Roosma over hun motivaties achter Community Wealth Building (CWB), hun ervaringen in Zuidoost en hun toekomstbeeld voor het veelbelovende stadsdeel.
Het kapitalisme werkt niet meer. Het werkt niet meer voor gewone mensen en maakt onze aarde kapot. Veel mensen voelden dit al na de financiële crisis van 2008 en de coronacrisis lijkt het definitieve zetje te hebben gegeven. Het aantal boeken met radicale voorstellen groeit enorm snel. Ook in Nederland is het gaan schuiven. Een betoog voor een welzijnseconomie die ons allemaal verrijkt.
De partijen op links kwamen de afgelopen jaren op voor dieren, de planeet, het klimaat, vluchtelingen, migranten, een duurzame economie, de open samenleving en onderdrukte culturele minderheden. De arbeidersklasse is op dit moment anti globalisering, vóór protectionisme en tégen immigranten. Maar links moet de onderklasse niet in de steek laten en uit haar liberale bubbel komen.